ვახუშტი ბატონიშვილი აღწერს „ციხე ბერიძისას“, რომელიც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია (ძეგლი 16793) და სოფელ ძიმითში მდებარეობს. მესხეთში ცნობილია ისტორიული სოფელი ერკოტა, იმერეთში კი დღესაც იმართება სოფლის დღესასწაული „ბერიეთობა“. გარდა ამისა, დიალექტოლოგიურ ლექსიკონებში დასტურდება გვარისგან ნაწარმოები მიკროტოპონიმები. ერთ-ერთი ცნობით, ჟოზეფ-ნიკოლა დელილის 1766 წლის რუკაზე დატანილია ადგილი „საბერიძეო“, თუმცა ამ რუკის უშუალოდ ნახვა ვერ მოხერხდა.
ციხე ბერიძისა
„ბახვის-წყლის შესართავს ზეით არს ციხე ბერიძისა“, — წერს ვახუშტი ბატონიშვილი. ეს ისტორიული ადგილი გურიაში, დღევანდელ სოფელ ძიმითში მდებარეობს, რომელიც ძველად „საბერიძეოს“ წარმოადგენდა და ბერიძეების სათავადოში შედიოდა. სოფელში დღესაც არის შემორჩენილი ციხის ნანგრევი, რომელიც კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლია (ძეგლი 16793). მკვლევართა მცირე ნაწილი ამ ციხეს ბუკისციხესთან აიგივებს, თუმცა ძირითადი ლოკალიზაცია მაინც ძიმითს უკავშირდება. ამასთან, ერთ-ერთი ცნობის თანახმად, ჟოზეფ-ნიკოლა დელილის 1766 წლის რუკაზე დატანილია ადგილი „საბერიძეო“, თუმცა ამ რუკის უშუალოდ ნახვა და სამეცნიერო გადამოწმება ვერ მოხერხდა.
ბახვის-წყლის შესართავს ზეით არს ციხე ბერიძისა. სამჴრითკენ, მას ზეით ჴეობა სურები, ვენახ-ხილიანი, მოსავლიანი.
მტკიცებულება
- ბ-028 A
ვახუშტი ბერიძის ციხეს ბახვის წყლის შესართავის ზემოთ ასახელებს, სამხრეთით სურების ხეობით; მოგვიანო წყაროები მას ძიმითში ათავსებენ.
- ბ-207 დაუდასტურებელი
ვახუშტისეული „ბერიძის ციხის“ ლოკალიზება ძიმითში და მისი არსებობა უცხოურ რუკაზე.
- 1745 A
ბახვის წყლის შესართავს ზეით არს ციხე ბერიძისა
- 1766 C დასაზუსტებელი · 2026-09-12მოვლენა
- მემკვიდრეობის რეესტრი A
ციხე ბერიძისა · 16793 · კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი
„Saberitzeo“ — საბერიძეო
სალოცავები
სამეგრელოში, ალერტის ტაძარში, შემორჩენილია 1850 წლის წარწერა, სადაც ბლაღოჩინი ნიკოლოზ ბერიძე წმინდა გიორგის ხატის მოჭედვას იხსენიებს. გურიაში, ოქონში, დიმიტრი ბაქრაძემ აღრიცხა გიორგი ბერიძის წარწერა ფერისცვალების ხატზე, თუმცა ბლოგებზე გავრცელებული მისი უფრო ვრცელი ვარიანტი ბაქრაძეს არ ეკუთვნის. იმერეთში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, დგას ნათალი რუხი ქვიშაქვით ნაგები ბერიეთის დარბაზული ეკლესია (ძეგლი 10172). ყოველი წლის 2 აგვისტოს აქ იმართება სოფლის სალოცავის დღესასწაული „ბერიეთობა“, რომელშიც ბერიძეებთან ერთად გორგოძეები და კოხოძეებიც მონაწილეობენ. საგვარეულო დღესასწაული „ბერიძეობა“ კი არ დასტურდება.
„ღვთისათა მე, ბერიძემან გიორგი, [შევამკე]ნი ხატი ფერისცვალებისა ჩემდა საოხად, ამინ და კირიელეისონ"
„ქ. ნებითა ღვთისითა მე, ბერიძემან გიორგი, მოვაჭედინე წმინდა პატიოსანი ხატი ფერიცვალებისა ჩემდა ამ სოფლის სადღეგრძელოდ და საოხად, ამინ კირილეისონ."
მთავრობასა მინგრელიასა შინა დავით ლეონის ძე დადიანისა და მღვდელ მთავრობასა ჭყონდიდელისა ანტონი მეორისა დადიანოვისასა ვიგულისმოდგინე შეკრებად მოსურნეთა მიერ კეთილ შემომწირველთაგან ალერტის ეკლესიისათა. მოვაჭედინე და შევამკობინე ხატი ესე ჩის მთავარ მოწამის გიორგისა ბლაღოჩინმან და მღვდელმან ამა ეკლესიისამან ნიკოლოზ ბერიძემ წელსა 1850
აქ ძირითადი გავრცელებული გვარები ყოფილა: ბერიძე, გორგოძე და კოხოძე. ყოველი წლის 2 აგვისტოს ამ გვარის წამომადგენლების უმრავლესობა საგვარეულო წმინდა ადგილის მოსალოცად ზღვის დონიდან 800 მეტრზე ადის და რელიგიურ დღესასწაულს აღნიშნავს.
ეკლესიები
- ბერიეთი C
ბერიეთის ეკლესია · 10172
- ზესოფელი D
სერაფიმ საროველის სახელობის დარბაზული ეკლესია
- ბ-210 დაუდასტურებელი
ბერიეთობა · 2 აგვისტო
- მემკვიდრეობის რეესტრი B
ბერიეთის ეკლესია · 10172 · ბერიეთის ეკლესია - ვიკიპედია
ერკოტა
ისტორიული სოფელი ერკოტა მესხეთში მდებარეობს და ჯერ კიდევ მეცამეტე საუკუნეში იხსენიება „ვაჰანის ქვაბთა განგებაში“. დღეს იგი ადმინისტრაციულად ასპინძის მუნიციპალიტეტს ეკუთვნის და ადიგენის საზღვართან მდებარეობს (ზოგიერთ ჩანაწერში შეცდომით ახალციხის ან ადიგენის რაიონადაა მითითებული). ერკოტაში დღესაც დგას შუა საუკუნეების ფერისცვალების ეკლესია. გასული საუკუნის სამოციან წლებში, ოფიციალური მიზეზით უგზოობის გამო, სოფელი დაცალეს და მოსახლეობა დაბა ასპინძაში ჩაასახლეს. არსებობს სხვა ვერსიაც, რომელიც ამ პროცესს 1944 წლის მესხეთის დეპორტაციის შემდგომ პერიოდს უკავშირებს. ერკოტელები დღესაც ინარჩუნებენ კავშირს მშობლიურ ნასოფლართან.
ერკოტა
მიკროტოპონიმები
დიალექტოლოგიურ და ტოპონიმიკურ ლექსიკონებში დასტურდება გვარისგან ნაწარმოები მიკროტოპონიმები. გურიაში ცნობილია სათესი ადგილი „საბერძაო“, ხიდისთავში ფიქსირდება „ბერიძისოული“, ხოლო ქვემო ერკეთში — „საბერიძაო“. სამეგრელოსა და აფხაზეთში აღრიცხულია „ლებერიძე“, „ლებერფე“ და უბანი „საბერძაო“ კორცხელში. ქედაში ფიქსირდება „ზესოფელი-ბერიძეების უბანი“. უნდა აღინიშნოს, რომ არსებობს მსგავსი ჟღერადობის ადგილებიც, რომლებიც გვარს არ უკავშირდება. ასეთებია: ბერთუბანი, ბერთა, ბრეთი, ბერიმიწები და ბერყენა. ეს ტოპონიმები ზოგჯერ შეცდომით მიეწერება გვარის ისტორიას.
| სახელი | ადგილი | წყარო | ხარისხი |
|---|---|---|---|
| საბერძაო | გურია | Mariam Koberidze: ბერ- ძირიანი გვარსახელები გურულში; ბერ… | A |
| ბერიძისოული | ხიდისთავი | Mariam Koberidze: ბერ- ძირიანი გვარსახელები გურულში; ბერ… | A |
| საბერიძაო | ქვემო ერკეთი | Mariam Koberidze: ბერ- ძირიანი გვარსახელები გურულში; ბერ… | A |
| საბერიძეო | ქვემო ერკეთი | Mariam Koberidze: ბერ- ძირიანი გვარსახელები გურულში; ბერ… | A |
| ლებერიძე | სამურზაყანო | იზა ჩანტლაძე, „მარტო ამისთვის ღირდა სიცოცხლე!“ (2016) | B |
| ლებერფე | სამურზაყანო | იზა ჩანტლაძე, „მარტო ამისთვის ღირდა სიცოცხლე!“ (2016) | B |
| საბერძაო | კორცხელი | იზა ჩანტლაძე, „მარტო ამისთვის ღირდა სიცოცხლე!“ (2016) | B |
| ზესოფელი-ბერიძეების უბანი | ქედა | საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე | B |
ახალი წელი
ფეოდალური ეპოქის სოციალურ ურთიერთობებს კარგად ასახავს ერთი ძველი ვალდებულება. დიმიტრი ბაქრაძის მიერ გამოქვეყნებულ სასამართლო ჩანაწერში დაცულია ცნობა საახალწლო წესის შესახებ, რომელიც ბერიძე ბატონის მიმართ არსებულ მოვალეობას წარმოადგენდა. საბუთის მიხედვით, მცხოვრებლებს ევალებოდათ: „ბეგარად გვადევს ხატით მივიდეთ ბერიძესთან ახალ წელს და მივულოცოთ“.
ბეგარად გვადევს ხატით მივიდეთ ბერიძესთან ახალ წელს და მივულოცოთ.
ქუჩები
თანამედროვე ეპოქაში არაერთი ქუჩა თუ დაწესებულება ატარებს ბერიძეთა სახელს, თუმცა ეს ახალი ისტორიაა და არა ძველი საგვარეულო კერების მანიშნებელი. თბილისში არის ვუკოლ ბერიძის (სოლოლაკი), ვახტანგ ბერიძის (კრწანისი) და ბორის ბერიძის (სამგორი) ქუჩები. ბათუმში ვხვდებით ზურაბ ბერიძისა და თეიმურაზ ბერიძის ქუჩებს. ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ კვატიაში გახსნილია კაპრალ თეიმურაზ ბერიძის მემორიალი. ბათუმის ბულვარში მდებარეობს ბექა ბერიძის ხიდი. საგანმანათლებლო და სამედიცინო დაწესებულებებიდან აღსანიშნავია ლევან ბერიძის სახელობის ფურტიოს საჯარო სკოლა და ადამ ბერიძის სახელობის დიაგნოსტიკური ცენტრი ოზურგეთში.
- ვუკოლ ბერიძის ქუჩა · თბილისი · ვუკოლ ბერიძის ქუჩა - ვიკიპედია
- ვახტანგ ბერიძის ქუჩა · თბილისი · ვახტანგ ბერიძის ქუჩა - ვიკიპედია
- ბორის ბერიძის ქუჩა · თბილისი · sivrce.ge - ბორის ბერიძის ქუჩა
- ზურაბ ბერიძის ქუჩა · ბათუმი · Батуми. Улица Зураба Беридзе
- თეიმურაზ ბერიძის ქუჩა · ბათუმი · 2gis - თეიმურაზ ბერიძის ქუჩა
- კაპრალ თეიმურაზ ბერიძის მემორიალი · კვატია · ხულოში, სოფელ კვატიაში, შინდისის გმირის, თეიმურაზ ბერიძის…
- ლევან ბერიძის სახელობის ფურტიოს საჯარო სკოლა · ფურტიო · სსიპ შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფურტიოს საჯარო…
- ბექა ბერიძის ხიდი · ბათუმი
- ადამ ბერიძის სახელობის დიაგნოსტიკური ცენტრი · ოზურგეთი
- ბერიძეების ღვინის მარანი · მახინჯაური · Visit Ajara
ბერიძე — გვარის ისტორია · ადგილები · https://beridze.info/places/ (ნანახია 2026-09-12)places · §10 · ბოლო განახლება 2026-09-12 · შესწორების გაგზავნა