დღემდე არცერთ ინსტიტუციას არ გამოუქვეყნებია ბერიძეთა გვარის სრული გენეალოგია. საკუთარი ფესვების ძიებისას ორი უმთავრესი წესი უნდა გახსოვდეთ, რომელთა უგულებელყოფა არ შეიძლება. პირველი — თუ თქვენი წინაპრები მუსლიმური აჭარიდან არიან, არ უნდა ეძებოთ ნათლობის საეკლესიო ჩანაწერები. მეორე — თუ თქვენი საგვარეულო ხაზი თურქეთის რესპუბლიკაშია, საარქივო დოკუმენტებში არ უნდა ეძებოთ უშუალოდ გვარი ბერიძე. მხოლოდ ამ წესების დაცვით არის შესაძლებელი სწორი ისტორიული კვალის მიგნება.
შტოები
რადგან ბერიძეთა გამოცემული გენეალოგია არ არსებობს და გვარს ერთი საერთო წინაპარი არ ჰყავს, კვლევა იმის გარკვევით უნდა დაიწყოთ, თუ რომელ ისტორიულ შტოს ეკუთვნით: მუსლიმურ აჭარულს, ქრისტიანულს, თურქულს, მესხურს თუ გურულს. გაარკვიეთ უძველესი ცნობილი სოფლის სახელი, მეჩეთი ან ეკლესია და ოჯახის შიდა სახელწოდება. აჭარაში ფესვების მქონე ოჯახები ხშირად ოსმალური პერიოდის ზედწოდებებს ატარებენ, როგორიცაა ხაბაძოღლი ან ქოროღლი, ერკოტაში მცხოვრებნი კი სოსანიენთს ან ზანდარიენთს. სწორედ ეს სახელებია ის ერთადერთი ხიდი, რომელიც თქვენს ზეპირ მეხსიერებას წერილობით საარქივო დოკუმენტებთან დააკავშირებს.
მუსლიმური აჭარა
თუ თქვენი ხაზი მუსლიმურ აჭარას უკავშირდება, საეკლესიო წიგნებში ნათლობის ჩანაწერებს ნუ მოძებნით, რადგან ისინი არ არსებობს. მეტრიკული წიგნების საძიებელში ბათუმის, ხულოს, ქედის, ქობულეთის, შუახევისა და ხელვაჩაურის მუსლიმური სოფლებისთვის არცერთი ეკლესია არ ირიცხება. მეოცე საუკუნის ისტორიის აღსადგენად გადამწყვეტი დოკუმენტებია 1935-2005 წლების საკომლო წიგნები, რომლებიც ბათუმის არქივში ინახება. სწორედ აქ არის დაფიქსირებული ოჯახის თითოეული წევრი. ამის შემდეგ კვლევა უნდა გააგრძელოთ 1922 წლის აღწერის მასალებით, რომლებიც 178-ე ფონდშია დაცული.
საისტორიო ცენტრალურ არქივში დაცულია საეკლესიო-მეტრიკული წიგნები 1818 წლიდან 1921 წლამდე (ცალკეულ შემთხვევებში ჩანაწერები გვხვდება 1930 წლამდეც). არქივში აღნიშნული დოკუმენტები არასრული სახითაა შემოსული, ნაკლულია როგორც ცალკეულ ეკლესიების, ასე გარკვეული წლების მეტრიკული წიგნები.
გვარის გენეალოგიის დასადგენად შეგიძლიათ მიმართოთ ეროვნული არქივის ცენტრალურ საისტორიო არქივს (თბილისი, ვაჟა-ფშაველას გამზ. #1). [...] თან უნდა იქონიოთ პირადობის დამადასტურებელი მოწმობა.
თურქული ხაზი
თუ თქვენი ხაზი თურქეთს უკავშირდება, საარქივო დოკუმენტებში უშუალოდ გვარ ბერიძეს ნუ მოძებნით. კვლევა უნდა აწარმოოთ კონკრეტული სოფლისა და ოჯახის ზედწოდების, ანუ ლაკაპის მიხედვით. ოფიციალურ ჩანაწერებში პიროვნებები თურქული გვარით არიან დაფიქსირებული. სწორედ სოფელი და შიდასაგვარეულო სახელი დაგეხმარებათ წინაპრების კვალის პოვნაში.
ხარჯები
ეროვნულ არქივში კვლევის ხარჯები 506-ე დადგენილებით რეგულირდება. მკვლევართა დარბაზში მუშაობა უფასოა, საქმის გაცემა კი 5 ან 10 ლარი ჯდება. გენეალოგიური ხასიათის ცნობა 100 ლარი ღირს და მეათე სამუშაო დღეს გაიცემა, თემატური ძიების საფასური კი 26-დან 50 ლარამდეა. სტუდენტებისთვის, პენსიონერებისა და ხარისხის მქონე პირებისთვის მოქმედებს ორმოცდაათპროცენტიანი ფასდაკლება. კერძო ალტერნატივას გვთავაზობს ქართული გენეალოგიური პორტალი, სადაც გვარის ისტორიის შესწავლა 2000 ლარიდან იწყება, თუმცა მათ მიერ უკვე დასრულებული გვარების სიაში ბერიძე არ ფიქსირდება.
გ) გენეალოგიური ხასიათის 1 ცნობა 100,00 გ.ა) განაცხადის შეტანიდან მე-10 სამუშაო დღეს გაცემისთვის
| მომსახურება | საფასური | წყარო |
|---|---|---|
| მკვლევართა დარბაზი | 0 ₾ | მკვლევართა დარბაზი - საქართველოს ეროვნული არქივი |
| საქმის გაცემა | 5 / 10 ₾ | საქართველოს მთავრობის დადგენილება №506 (2011 წლის 29… |
| ცნობა დაბადების, გარდაცვალების, ქორწინების და განქორწინების შესახებ | 10 ₾ | ცნობა დაბადების, გარდაცვალების, ქორწინების და… |
| ცნობა კომლის შემადგენლობის შესახებ | 25–50 ₾ | ცნობა კომლის შემადგენლობის შესახებ - საქართველოს ეროვნული… |
| გენეალოგიური ხასიათის 1 ცნობა | 100 ₾ | საქართველოს მთავრობის დადგენილება №506 (2011 წლის 29… |
| თემატური ძიება | 26 / 35 / 50 ₾ | საქართველოს მთავრობის დადგენილება №506 (2011 წლის 29… |
| ფასდაკლება | 50% | საქართველოს მთავრობის დადგენილება №506 (2011 წლის 29… |
| გვარის ისტორია | 2 000 ₾ | რას გთავაზობთ |
ბოგვი
იმის დასადასტურებლად, რომ კვლევის მეთოდი მუშაობს, განვიხილოთ ბოგვის მაგალითი. საისტორიო ცენტრალური არქივის 254-ე ფონდში დაცული საბუთები გენერალ-მაიორ ახვერდაშვილის ყმებად ასახელებს გლახა და დათო ბერიძეშვილებს. 489-ე ფონდის 1820-1826 წლების საეკლესიო-მეტრიკულ წიგნებში კი დასტურდება, რომ სვიმონ ბერიძეშვილის მეუღლეს შეეძინა ვაჟი გაბრიელი, რომლის ნათლიაც ზურაბ ბეგიაშვილი იყო. იქვეა ჩაწერილი ბორბალოელი ლევან ბერიძისშვილის ასული მართაც. ორი ფონდი, ოთხი დასახელებული პირი, სამი თაობა და ერთი სოფელი — ეს ის შედეგია, რომელიც რვასტრიქონიანი ტექსტიდან იკითხება.
ბოგვი
- ბოგვი B
ფონდი 489 · ფონდი 254
- თეთრიწყარო B
დავთარი · საოჯახო სიები · აღწერა
დავთრები და დნმ
მესხური და გურული შტოებისთვის უმნიშვნელოვანესი ინსტრუმენტი ოსმალური დავთრების საძიებელია, რომელიც ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ელექტრონულ ბაზაშია განთავსებული და 15 202 პირსა და 684 დასახლებულ პუნქტს მოიცავს. გასათვალისწინებელია, რომ ოსმალურ ტრანსკრიფციაში ქართული სახელები ძლიერ შეცვლილია. გენეტიკური კვლევისთვის არსებობს FamilyTreeDNA-ს საქართველოს დნმ პროექტი, რომელიც 1356 წევრს აერთიანებს. ამ მიმართულებით კვლევის დასაწყებად მკითხველს სჭირდება უშუალოდ ადმინისტრატორებთან — ირაკლი ახვლედიანთან, ჯემალ გოგიტიძესა და კახი სახლთხუციშვილთან დაკავშირება და არა უბრალოდ ვებგვერდის ბმული.
ოსმალურ ტრანსკრიფციაში ქართული სახელები იმდენად არის შეცვლილი, რომ მათი პირვანდელი სახის აღდგენა დიდ დაკვირვებასა და ადგილის ტოპონიმიკის ზედმიწევნით ცოდნას მოითხოვს.
| სოფლები | ჩანაწერები | ფონდები | წყარო |
|---|---|---|---|
| აგარა · ალამბარი · აჭყვა · აჭყვისთავი · კიდევ 58 | საკომლო წიგნი · დავთარი · აღწერა | ფონდი 178 · ფონდი რ-750 | საკომლო წიგნები - საქართველოს ეროვნული არქივი |
| ბულაური · თაგო · ფოცხო · ქვედა კურძა · კიდევ 112 | საკომლო წიგნი · დავთარი · აღწერა | ფონდი 178 · ფონდი რ-750 | საკომლო წიგნები - საქართველოს ეროვნული არქივი |
| ამაღლება · ახალშენი · ბერეჟოული · ბუკისციხე · კიდევ 14 | მეტრიკული წიგნი · თავად-აზნაურთა სიები · სიგელი | — | — |
| ერკოტა · ვალე · შალოშეთი | მეტრიკული წიგნი · საკომლო წიგნი · დავთარი · საოჯახო სიები | — | — |
| არგვეთი · ბერიეთი · ვანი იმერეთი · ვანი ხარაგაული · კიდევ 8 | მეტრიკული წიგნი | — | გვარები იმერეთში |
| ანდორეთი · არადეთი · დირბი · კოდა · კიდევ 3 | მეტრიკული წიგნი · საკომლო წიგნი · დავთარი | — | — |
| ბოგვი · ბორბალო · დიდი დაღეთი · ფარცხისი · კიდევ 1 | დავთარი · საოჯახო სიები · აღწერა | ფონდი 489 · ფონდი 254 | — |
| აბასთუმანი · ალერტი · ახალსოფელი ხობი · ახალსოფელი ზუგდიდი · კიდევ 7 | მეტრიკული წიგნი · თავად-აზნაურთა სიები · სიგელი | — | — |
| გვესო · ცაგერი | მეტრიკული წიგნი · თავად-აზნაურთა სიები | — | მერაბ კეზევაძე, გვარსახელები XIX საუკუნის… |
| მარგვიში | მეტრიკული წიგნი | — | — |
მტკიცებულება
- ოსმალური დავთრები · საძიებელი A
გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი. დიგიტალური გამოცემა
- ბ-211 დაუდასტურებელი
დნმ პროექტი · Georgian DNA Project
ბერიძე — გვარის ისტორია · შენი ხაზი · https://beridze.info/trace/ (ნანახია 2026-09-12)trace · §11 · ბოლო განახლება 2026-09-12 · შესწორების გაგზავნა