ჩვენი კვლევა ხელმისაწვდომ, გადამოწმებად დოკუმენტებს ეყრდნობა, თუმცა რამდენიმე მნიშვნელოვანი წყარო კვლავ მოსაძიებელია. საძიებო სიაში რჩება ხუთი მიუწვდომელი ნაშრომი და ი. ახუაშვილის 1997 წლის გამოცემის 48-ე გვერდი, რომელსაც ქართლ-იმერეთის ცნობების ჯაჭვი ეყრდნობა და ჯერ არ წაგვიკითხავს. რაც შეეხება გენეტიკას, დნმ-ის ტესტირება მხოლოდ ერთი გამოქვეყნებული ნიმუშით შემოიფარგლება, ამიტომ შტოებს შორის კავშირები დაუდგენელია. სასიხარულოა, რომ მიკვლეულია და ვებგვერდზე უკვე წარმოდგენილია ვომინიჯა ბერიძის კასტელისეული პორტრეტი (1976 წლის გამოცემა, ტაბულა 112). მიუხედავად ამისა, მასთან დაკავშირებით კვლავ ღია რჩება სახელის ზუსტი ფორმისა („ვომინიჯა“, „ვომინისა“ თუ „ფომინისია“) და მეუღლის ვინაობის საკითხი, რადგან წყაროები ერთმანეთს ეწინააღმდეგება.
წინააღმდეგობები
საიტი ჩერდება იქ, სადაც დასტურდება წყაროების სიმწირე და წინააღმდეგობრივი ცნობები. ანალიზისას გამოვლინდა სხვადასხვა სახის უზუსტობა და ურთიერთგამომრიცხავი ფაქტი, დაწყებული უძველესი თარიღებიდან, დასრულებული სტატისტიკური მონაცემებით. შემოწმდა კრიტიკული მიმართულებები, რამაც ნაწილობრივ ნათელი მოჰფინა ეპიგრაფიკულ თუ დოკუმენტურ მასალას, თუმცა ბევრი კითხვა კვლავ პასუხგაუცემელი დარჩა. ჩვენ ვერ მივაკვლიეთ ბერიძეთა გამოცემულ გენეალოგიას და ვერ ვიპოვეთ ისეთი დოკუმენტები, როგორებიცაა 1448 წლის ფალავანდიშვილების სიგელი თუ კველი ჩხატარაიშვილის 1959 წლის კვლევის ტექსტი.
- დაუდასტურებელი ბ-018 · ქართულ საცნობარო გამოცემებში იმერეთის ბერიძეები წერეთლების…
- დაუდასტურებელი ბ-203 · საცნობარო ლიტერატურის ცნობა, რომ იმერეთში ბერიძეები…
- დაუდასტურებელი ბ-205 · გურიის უდაბნოს მოურავად როსტომ ბერიძის მოხსენიება…
- დაუდასტურებელი ბ-206 · დადიანის მიერ ხონელი ბერიძეებისთვის აზნაურობის აღმდგენი…
- დაუდასტურებელი ბ-207 · ვახუშტისეული „ბერიძის ციხის“ ლოკალიზება ძიმითში და მისი…
- დაუდასტურებელი ბ-208 · კასტელის ჩანახატებში მოხსენიებული ვომინიჯა ბერიძის ზუსტი…
- დაუდასტურებელი ბ-209 · დაუდასტურებელი ცნობა ბერიძეთა საგვარეულო კავშირის…
- დაუდასტურებელი ბ-210 · აგვისტოში ე.წ. ბერიეთობის, როგორც ბერიძეთა საგვარეულო…
- დაუდასტურებელი ბ-211 · დნმ-ის ტესტირების შედეგად ერთ-ერთი წარმომადგენლისთვის…
- დაუდასტურებელი ბ-213 · ვრცელი ციტატები, რომლებიც აღდგენილია დოკუმენტის ტექსტური…
- დაუდასტურებელი ბ-214 · რუსულ გენეალოგიურ წიგნებში ნახსენები ნინას გაიგივება სიო…
- დაუდასტურებელი ბ-215 · ისტორიულ დოკუმენტებში მოხსენიებული სოფელ ფარცხისის ზუსტი…
ხუთი ნაშრომი
მრავალი დარჩენილი ნაპრალის შესავსებად გადამწყვეტი მნიშვნელობა ექნება ხუთი მიუწვდომელი ნაშრომის მოძიებას. ესენია: ეთერ ბერიძის 2003 წლის გამოკვლევა „ბერიძეები (სოფელი ფურტიო, ფარნას შტო)“, მერაბ ბერიძის ორი წიგნი — 2013 წელს გამოცემული „ნასოფლარი ერკოტა“ და 2009 წლის „მაჰმადიანი მესხების ფესვები“, ლ. კოზაიძის 2012 წლის ნაშრომი „ბერიძეთა გვარი ვალეში“ და ე. ბარამიძის 2021 წელს ბათუმში დაცული სადისერტაციო შრომა. ეს ტექსტები, სავარაუდოდ, შეიცავს იმ მასალას, რომელიც აჭარისა და მესხეთის შტოების ისტორიას უფრო ნათელს გახდიდა, თუმცა ამჟამად ისინი ღია წვდომაში არ იძებნება.
- ბერიძე ეთერი, ბერიძეები (სოფელი ფურტიო, ფარნას შტო), ბათუმი 2003 წაკითხულია · არა
- ბერიძე მერაბი, ნასოფლარი ერკოტა, ახალციხე 2013 (ISBN 978-9941-9334-0-0); მაჰმადიანი მესხების ფესვები და დღევანდელობა… წაკითხულია · არა
- კოზაიძე ლ., ბერიძეთა გვარი ვალეში, გულანი №12, ახალციხე 2012 წაკითხულია · არა
- ბარამიძე ე., ანთროპონიმია სამყაროს ენობრივ სურათში და მისი დინამიკა (ზემო აჭარის მაგალითზე), სადისერტაციო ნაშრომი… წაკითხულია · არა
- ბექირიშვილი ი., აჭარის ისტორია გვარ-სახელებში, ბათუმი 1996; ამას შენზე ამბობენ, აჭარავ წაკითხულია · არა
ახუაშვილი 1997
ქართლისა და იმერეთის ბერიძეების შესახებ გავრცელებული ცნობების აბსოლუტური უმრავლესობა ერთადერთ წყაროზეა დამოკიდებული. ეს არის ი. ახუაშვილის 1997 წლის წიგნის 48-ე გვერდი. სწორედ ამ გვერდს ეყრდნობა 1448 წლის სიგელის, სააკაძეების დოკუმენტის, საციციანოსა და საამილახვროს აზნაურების შესახებ არსებული ინფორმაცია. მიუხედავად ამისა, ეს კონკრეტული გვერდი მკვლევართათვის მიუწვდომელი აღმოჩნდა და პირველწყაროების დამოუკიდებელი ტექსტები არ მოიპოვება. სანამ აღნიშნული ნაშრომის 48-ე გვერდი და მასში დამოწმებული არქივები არ წაიკითხება, მათზე დამოკიდებული ეს ცნობები დაუდასტურებელი დარჩება.
ქრონოლოგია
- ბ-202 A
ქართლის ბერიძეთა 1448–1715 წლების მონაცემთა ჯაჭვი, რომელიც ი. ახუაშვილს (1997) ეყრდნობა, „პირთა ანოტირებული ლექსიკონის“ მეშვეობითაა გადამოწმებული.
კასტელი
კასტელის ალბომში არსებული ვომინიჯა ბერიძის (1630-იანი წლები) პორტრეტი მოძიებულია და საიტზეა წარმოდგენილი. ტექსტური აღწერილობა და მის სახლში ჩატარებული ათი ნათლობის ფაქტი ცნობილია. ამასთანავე, მოუგვარებელი რჩება ორი მნიშვნელოვანი დეტალი: გაურკვეველია მისი სახელის ზუსტი ფორმა (ვომინიჯა, ვომინისა თუ ვომიჯინა) და ქმრის ვინაობა. კასტელი ქმარს გურიელ თავადად იხსენიებს, მაშინ როცა შარაძე მას მალაქია გურიელის (კათალიკოსის) მეუღლედ ასახელებს. ეს ცნობები ერთმანეთთან შეჯერებული არ არის.
პირი
- ვომინიჯა ბერიძე B
XVII · გურია · პოეტი
- ბ-208 დაუდასტურებელი
კასტელის ჩანახატებში მოხსენიებული ვომინიჯა ბერიძის ზუსტი სახელი და მისი მეუღლის ვინაობა.
დნმ
გენეტიკური კვლევის კუთხით ამჟამად მხოლოდ ერთი საჯარო შედეგი არსებობს — ჰაპლოჯგუფი G2a2b2a1a2b. განცხადება იმის შესახებ, თითქოს ბერიძეებში მრავალი განსხვავებული ჰაპლოჯგუფი ფიქსირდება, მონაცემებს მოკლებულია და არ უნდა იქნას გამოყენებული. შესაბამისად, მოსაზრება გვარის სხვადასხვა, დამოუკიდებელი კერიდან წარმოშობის შესახებ მხოლოდ დოკუმენტურ წყაროებსა და ლოგიკურ მსჯელობას ეყრდნობა და გენეტიკურად შემოწმებული არ არის. სრული სიცხადისთვის აუცილებელია გურიის, აჭარის, მესხეთის, იმერეთისა და სამეგრელოს შტოების წარმომადგენელთა მიზანმიმართული გენეტიკური შესწავლა.
მტკიცებულება
საძიებელი
წინსვლისთვის აუცილებელია საძიებო სიაში შეტანილი თითოეული ნივთისა თუ დოკუმენტის მოძიება, რადგან სწორედ ისინი წარმოადგენენ დანაკლისის შემავსებელ მტკიცებულებებს. მკითხველს, რომელსაც ხელი მიუწვდება მიუწვდომელ წიგნებზე, საარქივო დოკუმენტებსა თუ დნმ ტესტირების პროცესზე, შეუძლია პირდაპირი წვლილი შეიტანოს საგვარეულო ისტორიის აღდგენაში.
წყაროები · 55
- აბულაძე ი., ძველი ქართული ენის ლექსიკონი, 1973, გვ. 131, 139; ორბელიანი ს.-ს., სიტყვის კონა (1991 ed.), გვ… წყარო
- აჭარის ლივის ვრცელი და მოკლე დავთრები. ოსმალური ტექსტი, თარგმანი, გამოკვლევა (ზ. შაშიკაძე, ა. მახარაძე… წყარო
- ახვლედიანი ა., 1944: 40 წყარო
- ახვლედიანი ა., აჭარის საგმირო-საისტორიო ზეპირსიტყვიერება, ბათუმი 1970, გვ. 160 წყარო
- ახუაშვილი ი., ქართულ გვარ-სახელთა საიდუმლოებანი, თბილისი 1997, გვ. 48 წყარო
- ბარამიძე ე., ანთროპონიმია სამყაროს ენობრივ სურათში და მისი დინამიკა (ზემო აჭარის მაგალითზე), სადისერტაციო… წყარო
- ბერიძე ეთერი, ბერიძეები (სოფელი ფურტიო, ფარნას შტო), ბათუმი 2003 წყარო
- ბერიძე ვახტანგი, მოგონებები, თბილისი 1987, გვ. 136–137 წყარო
- ბერიძე მერაბი, ნასოფლარი ერკოტა, ახალციხე 2013 (ISBN 978-9941-9334-0-0); მაჰმადიანი მესხების ფესვები და… წყარო
- ბერიძეები მესხური გადმოცემით წყარო
- ბექირიშვილი ი., აჭარის ისტორია გვარ-სახელებში, ბათუმი 1996; ამას შენზე ამბობენ, აჭარავ წყარო
- დოლიძე ი. (რედ.), ქართული სამართლის ძეგლები, ტ. VI, თბილისი: მეცნიერება, 1977, გვ. 671 წყარო
- დონ კრისტოფორო დე კასტელი, ცნობები და ალბომი საქართველოს შესახებ, თბილისი 1976, გვ. 23, 116–117 წყარო
- ვახუშტი ბატონიშვილი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა — ქართლის ცხოვრება, ტ. IV (ს. ყაუხჩიშვილის რედ., თბილისი… წყარო
- თაყაიშვილი ე., არხეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი, ტფილისი 1907, გვ. 28-30 წყარო
- თაყაიშვილი ე., ნიმუშები სამეგრელოს სიგელ-გუჯრებისა, ივერია 1891, № 213 წყარო
- თეატრი და ცხოვრება, 1915 წყარო
- თოფჩიშვილი რ., სახელების ეთნოლოგია და ისტორია, 2010, გვ. 260; ლეჩხუმური გვარსახელები, 1993/2003 წყარო
- კახიძე ნ., 2013, გვ. 31-32 წყარო
- კოზაიძე ლ., ბერიძეთა გვარი ვალეში, გულანი №12, ახალციხე 2012 წყარო
- მაისურაძე ი., ბერ-ძირი ქართულ სახელ-გვარებში, მაცნე, ენისა და ლიტერატურის სერია (1965: 237, 241) წყარო
- მესხიშვილი 2006: 75–76 (Kartlian dialect lexicon: ბერი = ხატისათვის შეთქმული ბავშვი); ერიაშვილი 1987: 124… წყარო
- ნ. კახიძე 1974: 10-12; ნ. კახიძე 2013: 31-32 წყარო
- ჟორდანია თ., ქრონიკები, წ. II, 1897, გვ. 218; ქართული ისტორიული საბუთების კორპუსი, ტ. II, 2013, № 30 წყარო
- სახოკია თ., მოგზაურობანი (1950 ed.), გვ. 129–130; გაზ. დროება 1879 №7 წყარო
- სილაგაძე, თოთაძე (1997), 1595 Ottoman census of SW Georgia, pp. 42, 67 წყარო
- სოსელია ო., ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან, ტ. II, თბილისი… წყარო
- სურმანიძე რ., თავადაზნაურობა და მათი ოჯახები ბათუმის ოლქში 1912 წ.; ნური ეფენდი ბერიძე, ლაკლაკეთი №5… წყარო
- ტბეთის სულთა მატიანე, კრიტიკული გამოცემა, თბილისი 1977, გვ. 19, 20, 37, 39, 80, 323; კახიძე ნ. 1974: 10–12… წყარო
- ქართველიშვილი თ., გურიის საეპისკოპოსოები, თბილისი: არტანუჯი 2006, გვ. 65–66, 80 წყარო
- ქართული დიალექტოლოგია, I, თბილისი 1961, გვ. 362 (გიგინეიშვილი, თოფურია, ქავთარაძე) წყარო
- ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია ტ. 11, გვ. 579 (ჩხატარაიშვილი ქ.) წყარო
- ქველი ჩხატარაიშვილი, გურიის სამთავროს პოლიტიკური ისტორიიდან წყარო
- ღლონტი ა., ქართველური საკუთარი სახელები, 1986 — ბერისძე, ხევსურ., ჯუთა წყარო
- შარაძე გ. (რედ.), გურია — თავად-აზნაურთა სიები 1850 და ისტორიული მიმოხილვა, 1993 ed. წყარო
- ჩიქობავა არნ., 2008: 39–40; შრომები IV — Laz ბერე წყარო
- ჩხატარაიშვილი ქ., გურიის სამთავრო (პოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიური ისტორიის ნარკვევი), 1959, საკანდიდატო… წყარო
- ცხადაია პ., 2000: 11, 29, 59, 91 — Chan ბერე, კაკუბერე; Samegrelo materials 1990–96 წყარო
- ჭიჭინაძე ზ., 1913: 177, 199; 2013: 222–232; გაზ. საქართველო 1915 №101, 1916 №89 წყარო
- ჭიჭინაძე ზ., 1916: 15 წყარო
- ჭუმბურიძე ზ., 1987: 297, 319, 345; დედაენა ქართული, გვ. 327 წყარო
- ჯავახიშვილი ივ., 1928: 366; 1937: 186; 1960: 90, 95 — ბერი as Common-Kartvelian "son"; the St George vow წყარო
- ჯიქია მ., «გურჯისტანის ვილაეთის დიდი დავთრის» ანთროპონიმია, ახლო აღმოსავლეთი და საქართველო VII, 2013, გვ. 66 წყარო
- A Field Study On Turkish Family Names And Georgian Surnames In The Adjara Region Of Georgia 01 Compac… წყარო
- Facebook წყარო
- Hacılar, Valeh, 2007 წყარო
- Javakhishvili, Iv. (1928: 366; 1937: 186) წყარო
- Kasap M., Osmanlı Arşiv Kayıtlarında 93 Harbi Batum Muhacirleri, Istanbul 2018, pp. 709–717 წყარო
- Kipshidze, I. (1994: 645) წყარო
- Maghlakelidze, Shalva (General), memoirs, p. 346 წყარო
- Mamuladze, Shota, Shavsheti, 2011: 69 წყარო
- Takaishvili, Ekvtime, notes on the Georgian treasure in France წყარო
- Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского წყარო
- Думин С. В., Чиковани Ю. К., Дворянские роды Российской империи, т. IV: Князья Царства Грузинского, 1998 წყარო
- Марр Н. 1935: 351–355; სურგულაძე ი. 1989: 40–41 — ბერი originally "infant" წყარო
მტკიცებები · 12
- ბ-018 · ქართულ საცნობარო გამოცემებში იმერეთის ბერიძეები წერეთლების აზნაურებად და სვერის ციხის მეციხოვნეებად არიან მოხსენიებულნი. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-203 · საცნობარო ლიტერატურის ცნობა, რომ იმერეთში ბერიძეები წერეთლების აზნაურები და სვერის ციხის მეციხოვნეები იყვნენ. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-205 · გურიის უდაბნოს მოურავად როსტომ ბერიძის მოხსენიება მეთვრამეტე საუკუნეში. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-206 · დადიანის მიერ ხონელი ბერიძეებისთვის აზნაურობის აღმდგენი სიგელის გაცემა. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-207 · ვახუშტისეული „ბერიძის ციხის“ ლოკალიზება ძიმითში და მისი არსებობა უცხოურ რუკაზე. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-208 · კასტელის ჩანახატებში მოხსენიებული ვომინიჯა ბერიძის ზუსტი სახელი და მისი მეუღლის ვინაობა. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-209 · დაუდასტურებელი ცნობა ბერიძეთა საგვარეულო კავშირის (საიდენტიფიკაციო კოდი 25222463) სრულფასოვანი ფუნქციონირების შესახებ. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-210 · აგვისტოში ე.წ. ბერიეთობის, როგორც ბერიძეთა საგვარეულო დღესასწაულის აღნიშვნა. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-211 · დნმ-ის ტესტირების შედეგად ერთ-ერთი წარმომადგენლისთვის კონკრეტული გენეტიკური ჰაპლოჯგუფის დადგენა. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-213 · ვრცელი ციტატები, რომლებიც აღდგენილია დოკუმენტის ტექსტური შრის რუსული ფონეტიკური განლაგებიდან. შესაბამისად, ტექსტის სიზუსტე საეჭვოა და სიტყვასიტყვით ამონარიდად ვერ ჩაითვლება. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-214 · რუსულ გენეალოგიურ წიგნებში ნახსენები ნინას გაიგივება სიო ბერიძის ასულ ნინუცასთან. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
- ბ-215 · ისტორიულ დოკუმენტებში მოხსენიებული სოფელ ფარცხისის ზუსტი იდენტიფიკაცია. დაუდასტურებელი მტკიცებულება
ფოტოები · 4
- ბერიეთის ეკლესია · 10172 ფოტო
- ერკოტა ფოტო
- ფურტიო ფოტო
- ციხე ბერიძისა · 16793 ფოტო
ბერიძე — გვარის ისტორია · რაც არ ვიცით · https://beridze.info/unknown/ (ნანახია 2026-10-07)unknown · ბოლო განახლება 2026-10-07 · შესწორების გაგზავნა