ბერიძე › მტკიცებები

მტკიცებები · 70

მტკიცებები

მტკიცება საიტის საყრდენი ერთეულია, რომელიც მოიცავს ცნობას, შეფასებასა და მითითებას, თუ რას არ დასტურებს წყაროები. თითოეული ჩანაწერი წარმოდგენილ მასალას ეყრდნობა, მათ შორის დაუდასტურებელ და ლეგენდარულ ცნობებს, რომლებიც შესაბამისად არის მონიშნული.

ამ გვერდზე თავმოყრილია ბერიძეთა ისტორიის შესახებ არსებული შეფასებული მტკიცებები, საგვარეულო ლეგენდები, დაუდასტურებელი ცნობები და უარყოფილი მოსაზრებები. თითოეული ჩანაწერი წყაროზეა მიბმული და შეფასებული. შეფასების შკალა ასახავს არა უშუალოდ წყაროს სანდოობას, არამედ საიტის რედაქციის ნდობის ხარისხს კონკრეტული ფაქტის მიმართ. ლეგენდა ყოველთვის ლეგენდად არის მოხსენიებული, ხოლო უარყოფილი მოსაზრებები — შესაბამისი განმარტებით. ჩვენი მიზანია, მკითხველს შევთავაზოთ ზუსტი, სარედაქციო და მეცნიერულად გააზრებული სურათი.

საკვანძო მტკიცებები · 30

  1. ბ-001 A ფუძე „ბერი“ ქართულში მრავალმნიშვნელოვანი სიტყვაა. ილია აბულაძის ლექსიკონში იგი განმარტებულია როგორც მოხუცებული და მონაზონი, ხოლო ენათმეცნიერთა ნაწილი მას ვაჟიშვილის მნიშვნელობითაც ხსნის.
  2. ბ-002 A გვარსახელებში ბერ-ძირის სემანტიკას განსაზღვრავს საკუთარი სახელის მამრობითი სქესის, ძის, შვილის ჩვენება.
  3. ბ-003 A აჭარაში მარტივფუძიანი წყვილია ბერიძე და ბერასძე (ბერ-ა-ს-ძე), რაც პირსახელებს ბერი და ბერა გვავარაუდებინებს.
  4. ბ-004 A კიბორიძე მიღებულია კი+ბერიძე-სგან (ე→ო); მსგავსი წარმოების გვარია კობერიძე.
  5. ბ-005 A კობერიძე 2024 ახუაშვილის 1997 წლის 48-ე გვერდზე აკავშირებს ქართლის დოსიეს: ციციშვილებისა და საამილახვროს აზნაურები, 1411 წ. დავით ბერიძე.
  6. ბ-006 A დემეტრე ბერიძე მოწმედ გვხვდება ალექსანდრე მეფის 1484–1510 წლების სასისხლო სიგელში.
  7. ბ-007 A ტბეთის სულთა მატიანეში დასტურდება ბერასძე, ბერერისძე, კახაბერისძე, გოგაბერისძე, წითელბერისძე — ძველი -ისძე ფორმები თანამედროვე ბერიძემდე.
  8. ბ-008 A აჭარაში გვარის უადრესი დოკუმენტური კვალი დიმიტრი ბაქრაძის მიერ მიკვლეული სიგელია, სადაც ბეჟიტა ბერიძეა დასახელებული.
  9. ბ-009 A ვახუშტი ბატონიშვილის აღწერით, ბერიძეები გურიელისადმი დაქვემდებარებულ თავადებსა და აზნაურებს შორის ირიცხებოდნენ.
  10. ბ-010 B 1578-1675 წლებში ციციშვილის აზნაურ ბერიძეს ქართლში ყმები ჰყავდა მაწლეთსა და ხამლეთში.
  11. ბ-011 D ზეპირი გადმოცემით ბერიძეებს, განსაკუთრებით ქვემო აჭარის ბერიძეებს, იხსენიებდნენ ბეგებად.
  12. ბ-012 B მეჩვიდმეტე-მეთვრამეტე საუკუნეების მიჯნაზე გურიის ბერიძეთა სათავადო სახლი დაკნინდა. მათი თანამდებობები ნაკაშიძეებს გადაეცათ, თავად კი აზნაურებად იქცნენ.
  13. ბ-013 D მესხური თქმულებით (ახალციხის რ-ნი), ერკოტის უმრავლესობა ერთი ზარზმელი ბერისაგან მოშენებული ბერიძეებია; გვარეულობას ზანდარიენთს, უწინ ზარზგიენთს ეძახიან.
  14. ბ-014 D პოპულარულ კრებულებში შესული მესხური ლეგენდით, ზარზმიდან ლტოლვილმა მონაზონმა ერკოტში ცოლი შეირთო, მის შთამომავლობას კი დღეს ზანდარიენთად მოიხსენიებენ.
  15. ბ-015 A მარიამ კობერიძის კვლევის თანახმად, ბერიძეთა გვარი აჭარის ხუთივე მუნიციპალიტეტშია გავრცელებული, მათ შორის ხულოს მრავალ სოფელში.
  16. ბ-016 A ქედის მუნიციპალიტეტში ბერიძეები დასახელებულია ზესოფელში, ზენდიდში, ვაიოში, კოკოტაურში, ცხმორისში, ქედაში და სხვა სოფლებში.
  17. ბ-017 A ოსმალთა ბატონობის პერიოდში ბერიძეებისათვის შეურქმევიათ ხაბაძოღლი, ქოროღლი, ჰაიდაროღლი, ოგოროღლი, ჰაჯიოღლი, ნიგაზევლოღლი — შტოგვარების გამოყოფის ნიშანი.
  18. ბ-018 B იმერეთში ბერიძეები იხსენიებიან, როგორც წერეთლის აზნაურები და სვერის ციხის მეციხოვნეები.
  19. ბ-019 B ბერიძე საქართველოში ყველაზე გავრცელებული გვარია.
  20. ბ-020 არასწორი ბერიძე თბილისში ყველაზე გავრცელებული გვარია (11,935 ადამიანი).
  21. ბ-021 D ზეპირი ისტორიით, მემედ-ბეგ ჩახალოღლი-ბერიძე მეცხრამეტე საუკუნეში ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლის ლიდერი იყო, თუმცა დოკუმენტურად არ დასტურდება.
  22. ბ-022 B წიგნი ეძღვნება ნური ბერიძეს, ოლადაურის ქართული სკოლის დამაარსებელს, დაბადებიდან 170-ე წლისთავზე.
  23. ბ-023 D ადგილობრივი ბლოგის ცნობით, აჯანყებისას ყარსუმ ბერიძემ გრიგოლეთის ბრძოლაში ერეკლე მეორის ნაჩუქარი ხმალი იგდო ხელთ.
  24. ბ-024 B 1687-1705 წლებში ჯუმათის საეპისკოპოსოს მართავდა ეპისკოპოსი იოანე ბერიძე.
  25. ბ-025 B ორჰან შარდაღმა 2017 წლის 23 მაისს სასამართლოთი დაიბრუნა გვარი ბერიძე; წინაპრები ქედის წონიარისიდან 1877–78 წლების ომის შემდეგ გირესუნში გადასახლდნენ.
  26. ბ-026 B მეცხრამეტე საუკუნის აღწერებით, ოქონის მონასტრის კედლებზე ბერიძეთა წარწერები ფიქსირდებოდა, თუმცა ტაძრის განადგურების გამო ისინი დაიკარგა.
  27. ბ-027 B 2012-2015 წლებში ზესოფლის ცენტრში დეკანოზ სერაფიმე (ბერიძის) ინიციატივით ააგეს სერაფიმ საროველის სახელობის დარბაზული ეკლესია.
  28. ბ-028 A ვახუშტი ბერიძის ციხეს ბახვის წყლის შესართავის ზემოთ ასახელებს, სამხრეთით სურების ხეობით; მოგვიანო წყაროები მას ძიმითში ათავსებენ.
  29. ბ-029 A მკვლევარ მარიამ კობერიძის 2024 წლის ნაშრომით, ოსმალურ დავთრებში ბერიძის ფორმის ამოკითხვა სავარაუდოა. თუმცა, საიტის შეფასებით, გამოცემულ დავთრებში უდავო, სრულყოფილი ბერიძის კომლი არ დასტურდება.
  30. ბ-030 A ოსმალეთის ბატონობისას განადგურებული წერილობითი დოკუმენტები ხელს უშლის აჭარის ბერიძეების გენეალოგიის შესწავლას; ზეპირი გადმოცემით ქვემო აჭარის ბერიძეებს ბეგებად იხსენიებდნენ.

გადმოცემა · 11

  1. ბ-101 D ლეგენდა ერკოტელ მონაზონზე, რომელიც ზარზმიდან თათრებს გამოექცა, ფარულად სწირავდა და სათავე დაუდო ზანდარიენთის შტოს.
  2. ბ-102 D ლეგენდა, რომლის მიხედვითაც ჟამიანობისას ზარზმიდან სამი ძმა-მონაზონი გაგზავნეს, რათა ერისკაცული ცხოვრება დაეწყოთ და ისინი შესაბამისად აჭარაში, მესხეთსა და გურიაში დასახლდნენ.
  3. ბ-103 D 2022 წელს ჩაწერილი ზეპირი ისტორია ერკოტის შესახებ, რომელიც აერთიანებს სამ დეტალს: მონაზვნად შემდგარ დამნაშავეს, „ერის კოტაობის“ თამაშებსა და ვარნეთელ პატარძალს.
  4. ბ-104 D საგვარეულო ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც კახაბერიძეები და გულაბერიძეები ბერიძეებს გამოეყვნენ მეფის ბრძანებით.
  5. ბ-105 D ზეპირი გადმოცემა, რომლის თანახმადაც ქვემო აჭარის ბერიძეები ისტორიულად ბეგების ტიტულს ატარებდნენ.
  6. ბ-106 D გმირული ხასიათის ზეპირი ტრადიცია ზესოფლელი მემედ-ბეგ ჩახალოღლი-ბერიძისა და მისი საგანგებო თოფის შესახებ.
  7. ბ-107 D ბლოგის ცნობა, თითქოს ყარსუმ ბერიძემ ერეკლე მეორის ნაჩუქარი ხმალი იგდო ხელთ.
  8. ბ-108 D სვანური ზეპირი გადმოცემა ღადიშიდან წამოსული ხუთი ძმისა და შახი ბერიძის შესახებ.
  9. ბ-109 D ადგილობრივი ისტორიები გვარების შეცვლისა და გადასახლებების შესახებ, თითქოს სხვა გვარები ბერიძეებად დაიწერნენ.
  10. ბ-110 D რუსეთში ემიგრირებული ოჯახის გადმოცემა, რომ მათ საგვარეულო ხაზში ქართველი თავადები იყვნენ.
  11. ბ-111 D ასპინძელი ბერიძეების გადმოცემა, რომ ისინი წარმოშობით სოფელ ბერიებიდან არიან.

დაუდასტურებელი · 16

  1. ბ-201 დაუდასტურებელი ცნობა, თითქოს მეცამეტე საუკუნის მეორე ნახევარში უკვე მოიხსენიება ბერიძე „პირთა ანოტირებული ლექსიკონის“ მიხედვით.
  2. ბ-202 დაუდასტურებელი ი. ახუაშვილის მიერ მოტანილი მონაცემთა ჯაჭვი — 1448 წლის წყალობის წიგნი, სააკაძისეული სიგელი და 1570 წლის ცნობა ციციშვილების ყმა ბერიძეებზე ქართლში.
  3. ბ-203 დაუდასტურებელი საცნობარო ლიტერატურის ცნობა, რომ იმერეთში ბერიძეები წერეთლების აზნაურები და სვერის ციხის მეციხოვნეები იყვნენ.
  4. ბ-204 დაუდასტურებელი მტკიცება, რომ მეჩვიდმეტე საუკუნის ბოლოს ჯუმათის ეპისკოპოსი იოანე ბერიძე იყო.
  5. ბ-205 დაუდასტურებელი გურიის უდაბნოს მოურავად როსტომ ბერიძის მოხსენიება მეთვრამეტე საუკუნეში.
  6. ბ-206 დაუდასტურებელი დადიანის მიერ ხონელი ბერიძეებისთვის აზნაურობის აღმდგენი სიგელის გაცემა.
  7. ბ-207 დაუდასტურებელი ვახუშტისეული „ბერიძის ციხის“ ლოკალიზება ძიმითში და მისი არსებობა უცხოურ რუკაზე.
  8. ბ-208 დაუდასტურებელი კასტელის ჩანახატებში მოხსენიებული ვომინიჯა ბერიძის ზუსტი სახელი და მისი მეუღლის ვინაობა.
  9. ბ-209 დაუდასტურებელი დაუდასტურებელი ცნობა ბერიძეთა საგვარეულო კავშირის (საიდენტიფიკაციო კოდი 25222463) სრულფასოვანი ფუნქციონირების შესახებ.
  10. ბ-210 დაუდასტურებელი აგვისტოში ე.წ. ბერიეთობის, როგორც ბერიძეთა საგვარეულო დღესასწაულის აღნიშვნა.
  11. ბ-211 დაუდასტურებელი დნმ-ის ტესტირების შედეგად ერთ-ერთი წარმომადგენლისთვის კონკრეტული გენეტიკური ჰაპლოჯგუფის დადგენა.
  12. ბ-212 დაუდასტურებელი ალექსანდრე მეფის სასისხლო სიგელში მითითებული საეჭვო თარიღი.
  13. ბ-213 დაუდასტურებელი ვრცელი ციტატები, რომლებიც აღდგენილია დოკუმენტის ტექსტური შრის რუსული ფონეტიკური განლაგებიდან. შესაბამისად, ტექსტის სიზუსტე საეჭვოა და სიტყვასიტყვით ამონარიდად ვერ ჩაითვლება.
  14. ბ-214 დაუდასტურებელი რუსულ გენეალოგიურ წიგნებში ნახსენები ნინას გაიგივება სიო ბერიძის ასულ ნინუცასთან.
  15. ბ-215 დაუდასტურებელი ისტორიულ დოკუმენტებში მოხსენიებული სოფელ ფარცხისის ზუსტი იდენტიფიკაცია.
  16. ბ-216 დაუდასტურებელი ადიგენის მუნიციპალიტეტში ბერიძეების სიმრავლის შესახებ არსებული სტატისტიკური ჩანაწერი.

არასწორი · 13

  1. ბ-301

    არასწორი მტკიცება, თითქოს ბერიძე თბილისში ყველაზე გავრცელებული გვარია.

    დედაქალაქის უდიდეს გვართა შვიდეულში ბერიძე არ შედის. ნახსენები თერთმეტი ათასზე მეტი ადამიანი რეალურად აჭარის სტატისტიკაა.

  2. ბ-302

    უცხოურ პორტალებზე გავრცელებული მცდარი ეტიმოლოგია, თითქოს გვარი პირდაპირ „მონაზვნის შვილს“ ნიშნავს.

    ეს არის გამარტივებული მიდგომა, რომელსაც ქართული ენათმეცნიერება სრულად უარყოფს. გვარის ფუძე მამრობითი შვილის უძველეს აღმნიშვნელს უკავშირდება.

  3. ბ-303

    ინტერნეტ სივრცეში არსებული მცდარი თეორიები, რომლებიც ფუძეს დათვს უკავშირებს, ხოლო სუფიქსს — ოსურ გავლენას.

    ეს განმარტებები სრულად ეწინააღმდეგება ქართულ ისტორიულსა და ენობრივ წყაროებს. სუფიქსი ძირძველი ქართულია.

  4. ბ-304

    დაუსაბუთებელი მოსაზრება, რომ ბერიძეები ჯერ კიდევ მეთორმეტე საუკუნიდან ფლობდნენ თავადის ტიტულს.

    ვახუშტი ბატონიშვილი, რომელიც მათ გურიის თავადებად იხსენიებს, არანაირ თარიღს არ უთითებს. ეს პერიოდიზაცია დაუსაბუთებელი დამატებაა.

  5. ბ-305

    გავრცელებული მოსაზრება, თითქოს ხულო ბერიძეთა მთავარი ბუდე და უდიდესი კერაა.

    სტატისტიკურად, ბერიძეთა უდიდესი ნაწილი ხელვაჩაურსა და ზღვისპირეთში ცხოვრობს. ძველი მონაცემებით ხულო ამ კუთხით მხოლოდ მეხუთე ადგილზეა.

  6. ბ-306

    დაუსაბუთებელი თეორია, თითქოს ოცდაცამეტზე მეტი განსხვავებული გვარი პირდაპირ ბერიძეთა საგვარეულოსგან წარმოიშვა.

    მტკიცება ურევს „ბერ-“ ფუძის მქონე გვარებსა და გამოყოფილ შტოებს. ენობრივი მსგავსება პირდაპირ ნათესაობას არ ნიშნავს.

  7. ბ-307

    უარყოფილი მოსაზრება, თითქოს მეთექვსმეტე საუკუნის აჭარის დავთრებში ბერიძეები უკვე ირიცხებიან, თუმცა ოსმალო მოხელეების მიერ ისინი შეცდომით პირად სახელებად არიან ჩაწერილნი.

    შემორჩენილ დავთრებში გვხვდება სხვადასხვა ფორმები, მაგრამ მტკიცება, რომ ეს ბერიძის დამახინჯებული ფორმებია, ისტორიულად გაუმართლებელია.

  8. ბ-308

    კატეგორიული მტკიცება, თითქოს ერთიანი გვარი აჭარაში უწყვეტად მეთექვსმეტე საუკუნიდან მკვიდრობს.

    დოკუმენტურად დასტურდება სახელის ქრისტიანული ფორმების არსებობა, ხოლო ამავე გვარის მძლავრი გავრცელება მეცხრამეტე საუკუნის რეალობაა.

  9. ბ-309

    ვიკიპედიაზე ატვირთული ბერიძეთა ვითომდა ისტორიული საგვარეულო გერბი.

    ეს თანამედროვე ნახატია. ძველ რუსულ და ქართულ ჰერალდიკურ კრებულებში ბერიძეთა ისტორიული გერბი არ დასტურდება.

  10. ბ-310

    უცხოურ საიტებზე მოყვანილი მოდელირებული სტატისტიკა, თითქოს გვარის მატარებელთა აბსოლუტური უმრავლესობა მართლმადიდებელია.

    ეს ავტომატურად გენერირებული რიცხვია, რომელიც სრულად უგულებელყოფს აჭარელ ბერიძეთა რელიგიურ ისტორიასა და მუსლიმურ მემკვიდრეობას.

  11. ბ-311

    მტკიცება, რომ ზესოფლის ეკლესია ბერიძეთა საგვარეულო ტაძარს წარმოადგენს.

    ტაძარი უშუალოდ სასულიერო პირის ძალისხმევით აიგო, მაგრამ იგი სოფლის საკუთრებაა და საგვარეულო სტატუსი არ გააჩნია.

  12. ბ-312

    მტკიცება იაგორ ბერიძის წოდების შესახებ, როგორც მთელი საგვარეულოს სტატუსის განმსაზღვრელი.

    დოკუმენტი შეეხება მხოლოდ ერთ კონკრეტულ პიროვნებას რუსული მმართველობის პერიოდში და არ ვრცელდება სრულად გვარზე.

  13. ბ-313

    ტენდენცია, რომლის მიხედვითაც აჭარაში გავრცელებული ყველა ლეგენდა სამი ძმის შესახებ ბერიძეებს მიეწერება.

    მსგავსი სიუჟეტები ტიპურია სხვადასხვა გვარისთვის. მაგალითად, ახოში სამი ძმის ლეგენდა რეალურად ნაკაშიძეების საგვარეულოს უკავშირდება.